Lezing dr. C. le Pair over klimaat en energie

Deze bijdrage is geplaatst met dank aan dr. C. Arps

PRESENTATIE KIVI-SENIOREN te Den Haag d.d. 14/12/15
(Tekst lezen in combinatie met bijgaande diapresentatie)

Lezing van Dr Kees Le Pair – ex lid Algemene Energie Raad en directeur van FOM en STW.
met medewerking van:

• Dr. Fred Udo, natuurkundige en ex-medewerker van CERN.
• Ir. Kees de Groot, ex-vicepresident Shell exploratie en research, o.a. oud-directeur van het Shell Laboratorium in Rijswijk.
• Prof. Ad Verkooijen ex wetenschappelijk directeur KEMA en hoogleraar energie conversie TU Delft.
• Ing. Kees van den Berg, ex senior consultant KEMA.

Dit team werd bijgestaan door enkele technici van de elektriciteits­bedrijven, die niet met hun naam genoemd mogen worden.

1.
Eerst vertel ik iets over het klimaat omdat dat een voorname aanleiding is naast oprakende voorraden om aan de energievoorziening te sleutelen.
Vervolgens over energie in Nederland.
En ten slotte over windmolens en zonnepanelen omdat die veel aandacht trekken.

2.
Het klimaat op aarde verandert voortdurend. Hier ziet u hoe dat ging in de afgelopen 600 miljoen jaar. De zwarte lijn geeft de CO2 concentratie in de atmosfeer en de blauwe lijn het globale gemiddelde van de temperatuur. Er was een periode met miljoenen jaren ijzige kou, waarbij er 15 keer zoveel CO2 in de lucht zat als nu. De laatste 150 miljoen jaar nam het CO2 gehalte gestaag af. Bij minder dan 150 ppM is er geen plantengroei en leven buiten de oceanen meer mogelijk.

3.
Hier ziet u in rood het temperatuurverloop en in groen dat van atmosferisch CO2 van vier ijstijden tot heden. Het CO2 gehalte volgt de temperatuur met ~ 700 jaar vertraging. Tijdens twee voorgaande interglacialen was de temperatuur hoger dan thans. Al waren er toen geen mensen. De dieptepunten lagen dicht bij de uitstervingsgrens van CO2 gebrek.

4.
In de menselijke geschiedenis waren er verschillende warme en koude periodes. Die van 1100 voor Christus en tijdens de Middeleeuwen waren warmer dan nu. Vulkanen speelden een grote rol. Daarover zeg ik straks nog meer.

5.
Het VN-panel IPCC stuurt alarmerende berichten over de opwarming van de aarde de wereld in. Die zijn ingegeven door de uitkomsten van klimaatmodellen, waarin CO2 een prominente rol speelt. In de geologische geschiedenis zagen we dat voor die dominantie geen aanleiding is. Modellen zijn gevaarlijke instrumenten. Zeker indien er met data wordt gefoezeld en indien de werkelijke fysica niet voldoende bekend is. Uiteindelijk moeten metingen ze valideren of falsifiëren. Dit plaatje toont de prognoses van de verschillende IPCC-modellen voor de mid troposfeer. De zwarte lijn is het gemiddelde er van. Onderaan ziet u de meetresultaten. Zij falsifiëren de modelberekeningen. Het IPCC maakt loos alarm.

6.
De veronderstelde door de mens veroorzaakte opwarming zou de zeespiegel versneld doen stijgen. Hier ziet u hoe het zeeniveau verliep sinds de voorlaatste ijstijd. In de laatste 10000 jaar steeg het zeeniveau 120 m. Daaraan had de mens geen schuld. Ik heb nog nergens een sluitende redenering gezien waarom de natuurlijke variatie zou stoppen anders dan door de natuurlijke ijstijden cyclus.

7.
Dit plaatje toont het verloop gedurende de laatste 7000 jaar. We zien dat wij gelukkig in een periode leven, waarin de stijging is afgevlakt. Zo’n 10000 jaar geleden woonden er mensen op de Doggersbank en naar Engeland kon men te voet.

8.
De laatste 120 jaar is de stijging door Rijkswaterstaat gemeten. Die is ca. 18 cm per eeuw. Ik vond onlangs een curieus zinnetje op de officiële webstek van RWS. Het speet de dienst dat ze geen snellere stijging konden rapporteren (!). Dat werpt een merkwaardig licht op de gedachtegang in de Haagse burelen. In Nederland daalt de bodem nog, terwijl die in Scandinavië stijgt. Dat is het gevolg van de verdwenen ijsdruk na de laatste ijstijd. De aardschol waarop wij en de Noordelijke landen bivakkeren kantelt.
De zeespiegel is niet uniform. Landmassa’s oefenen een aantrekking uit. Indien al het ijs op Groenland zou smelten, zou dat bij ons nauwelijks een verhoging geven, terwijl het wereldwijd bijna 4 m zee stijging zou veroorzaken. Smelten van de antarctische ijskap zou voor ons veel meer narigheid geven. Daarvoor zijn er geen onrustbarende aanwijzingen.

9.
Hoewel elke regenbui en elke warme dag tegenwoordig aanleiding is voor de publieksmedia om de klimaatverandering de schuld te geven, is er voor extreme weersomstandigheden geen aanwijzing. Hier ziet u de energie inhoud van de orkanen sinds 1979, het begin van de klimaat hype. De onderste lijn is die van het Noordelijk halfrond, de bovenste van de wereld als geheel. Tussen 1990 en 2000 leek er een toename te zijn. Intussen is die weer verdwenen. Ik denk dat de onrust over het orkaan gevaar afkomstig is van verzekeraars, die de schade zien toenemen. Maar dat komt niet door meer wind, maar doordat meer mensen in orkaangevoelige streken leven en daar meer economische activiteit is gegroeid. Dezelfde orkanen kosten verzekeraars gewoon meer geld.

10.
Tussen 1979 en nu is een afname te zien van het arctische ijs. In hoeverre die afkomstig is van de temperatuurstijging van 0,7 oC sinds 1800, is niet duidelijk. Het ijs in de poolzee is in hoge mate afhankelijk van de oceaanstromen en die zijn allesbehalve constant in de geologische geschiedenis. Van de ijsvrije Noordelijke IJszee van de winnaar van een Nobelprijs voor de vrede, Al Gore, is in elk geval nog weinig te zien.

11.
Mondiaal is van verdwijnend zeeijs al helemaal niets te zien tussen 1979 en thans. Het oppervlak blijft schommelen rond de 20 miljoen vierkante kilometer. Zelfs in de differentiële cijfers, de rode lijn, door klimatologen met het geliefkoosde woord ‘anomalie’ aangeduid, is er geen trend zichtbaar.

12.
Als laatste gevolg van klimaatverandering dat ik wil noemen, is hier een plaatje van de afname van de lengte van gletsjers. We zien daar een duidelijke, vrijwel constante trend sinds 1820. In feite korten ze al > 1000 jaar. Alleen, de trend sinds 1820 zette in zo’n 40 jaar voor de mensheid begon op enige schaal fossiele brandstof te gebruiken. Dat verbruik heeft de trend niet veranderd. U moet bedenken dat de lengte van gletsjers niet alleen door de temperatuur bepaald wordt. Die is ook het gevolg van neerslag. Dat er klimaatveranderingen zijn is niets bijzonders. De laatste 10000 jaar heeft de mensheid een flinke opwarming doorstaan. Er is geen aanwijzing dat de mens er de schuld van is. En al helemaal niet dat wij het vermogen zouden hebben die verandering te keren. Ook niet met een biljoen euro per graad.

13.
Het voorgaande overziend, denk ik dat dit plaatje de enige harde aanwijzing is, dat de mens iets met de klimaatverandering te maken heeft.

14.
Voor klimaatalarmisten is CO2 in de atmosfeer de grote boosdoener. Er is geen twijfel aan dat onze atmosfeer ertoe bijdraagt dat de temperatuur aan het aardoppervlak voor ons dragelijk is. Een bolletje zonder lucht in de ruimte zou 3 K, 270 oC onder nul zijn. Indien het net als wij om de zon zou draaien zou het 255 K zijn. Dat is nog altijd bijna 20 oC onder nul. Dat danken wij de atmosfeer met zijn waterdamp en andere componenten, die bepaalde spectraal gebieden absorberen en heruitzenden. CO2 is daar een van. Hier ziet u de bijdrage van verschillende processen aan de CO2 toevoer aan de atmosfeer. Vergeleken bij de rottingsprocessen en de ademhaling van dieren, het paarse deel, is de gele sector van de mens met zijn machines gering. Veel van de processen zijn cyclisch. Daarnaast absorberen koude oceanen CO2 en staan het weer af, bij opwarming. Er is een geologisch depletie door de vorm van carbonaten, die is langzaam maar onomkeerbaar. De daardoor ontstane rotsformaties, bv. De Engelse Zuidkust, koraaleilanden en de rotsketen die loopt van China tot de Zuidpunt van Maleisië zijn bij iedereen bekend. Hoe dan ook, indien de mens zijn uitstoot met enkele procenten zou verminderen, zou u dat op deze schaal in het plaatje niet kunnen zien.

15.
De relativiteit van de menselijke invloed toont dit satellietplaatje van de atmosferisch CO2 producenten van de aarde. De rood gekleurde gebieden zijn de grootste boosdoeners. Het zijn de oerwouden van Brazilië, Midden Afrika, Indonesië en de oceanen daar in de buurt. De industrielanden doen het behalve Zuid China veel beter. Ook IJsland is een kwaaie! Daarvan schetste onlangs de Australische geoloog Plimer een ontnuchterend beeld. Ik heb het voor u vertaald.
Waar komt CO2 vandaan? De recente vulkanische uitbarsting op IJsland ontkrachtte in vier dagen alle menselijke inspanningen in de laatste vijf jaar om de CO2 uitstoot te verminderen. U hebt allemaal van CO2 gehoord, dat verderfelijke spul, dat we kwijt moeten. Het is hetzelfde vitale chemische stofje dat elke plant op de wereld nodig heeft om de zuurstof te maken die wij en alle dieren nodig hebben om te leven.
Ik weet, dat het ontmoedigend is te horen dat alle resultaten die jullie bereikt hebben om de emissies te onderdrukken door ongemakken als rijden in een hybride, kopen van katoenen boodschappentassen, avonden besteed aan hulp bij het huiswerk van uw kinderen met een groene revolutieproject, wegdoen van alle grijze schoonmaakspullen, gebruik van slechts twee velletjes WC-papier, afdanken van uw SUV en uw raceboot, vakanties thuis in plaats van ver weg enz. wegzinken in slechts vier dagen IJslandse vulkaan. Die poetste al uw pogingen het gemene koolstofbeest te elimineren weg. En er zijn 200 actieve vulkanen op de aarde die die rommel uitspugen; iedere dag!
Ik wil niet echt uw optocht laten verregenen, maar ik merk toch maar even op dat de vulkaan Mt. Pinatubo op de Filippijnen in 1991 meer broeikasgas in de atmosfeer bracht dan de hele mensheid in al zijn jaren op aarde. Pinatubo kostte dat één jaar!
Ik zou best een zilveren randje aan die vulkaanas-wolk willen geven, maar het is een feit dat het bosbrandseizoen in het Westen van de USA en Australië alleen al dit jaar al uw pogingen de komende drie jaar om de uitstoot te verminderen heeft geannuleerd. En die branden hebben we elk jaar.
Ik wil hiermee mijn klimaatverhaal besluiten. Maar niet zonder u er aan te herinneren dat Kyoto, indien alle landen het verdrag zouden hebben gevolgd, de opwarming die het IPCC voor het jaar 2100 voorspelt, zou hebben uitgesteld tot 2103. Een effect van dezelfde orde zouden de triljoenen $$ van de voorstellen op de zojuist gelukkig mislukte klimaatconferentie in Parijs bewerkstelligen.

16.
Ik heb er rekening mee gehouden dat ik niet ieder van u ertoe kan brengen zijn klimaatonrust op te geven. Daarom heb ik hier een lijstje van maatregelen die u zou moeten nemen om werkelijk een eind te maken aan de gevaarlijke klimaatverandering en de invloed van de mens daarop.

1. Sluit de vulkanen
2. Stop continental drift
3. Stabiliseer de zon
4. Verwijder de andere planeten
5. Reguleer de oceaanstromen horizontaal en vertikaal
6. Asfalteer de regenwouden in Amazonië, Afrika & Indonesië
7. Belet komeetinslag
8. Dood alle vliegende insecten, die alleen al 10 x zo veel CO2 produceren als wij met al onze machines
9. Stop de carbonaatvorming
10. Beëindig de voortplanting
11. En bid uw God dat hij zelf de maatregelen neemt, die ik hier nog ben vergeten.

17.
Over nu naar iets serieuzers: De Nederlandse energievoorziening.
Ik zou willen, dat iedereen die daarover nadenkt de cijfers van dit plaatje, die sinds 2011 niet noemenswaard zijn veranderd, steeds in gedachten zou hebben. Van de 20000 PJ primaire energie die wij invoeren en zelf produceren gaat 7000 direct door naar Duitsland, Zwitserland e.a. zonder dat wij er iets mee doen. Vergeet die dus maar. 13400 PJ verbruiken of verwerken wij, Waarna we iets meer dan 10000 ook weer in de vorm van energie uitvoeren tegen meerwaarde. Daaraan verdienen wij dus. Het zou een gat in onze welvaart slaan, wanneer die reuze activiteit wegviel. Toch doet bijna iedereen of die 10000 PJ er niet toe doet. Ons binnenlands energieverbruik is 3240 PJ. En 420 PJ gebruiken wij elektrisch. In de publieke discussies ook in de politiek worden energie en elektriciteit nogal eens door elkaar gehaald. Elektriciteitsverbuik is echter slechts ~ 13% van het totale energieverbruik. Het vergt wel ongeveer 1/3 van onze primaire energie.
Het vorig jaar gesloten energieakkoord voorziet voor het jaar 2023 in 104 PJ elektriciteit uit windstroom. Die zou volgens de regering en de windlobby ~300 PJ fossiele brandstof sparen, dus ca. 1/10 van ons binnenlands primaire energieverbruik.
Het zijn vooral de klimaat overwegingen die behalve bij enkele omwonenden de molen inzet populair maken. Nu ja, populair bij de ongecijferden. Geen mens kan denken, dat zelfs als de regering gelijk zou hebben met de 10% brandstofbesparing, wij met die molens gelukkig zouden zijn als de fossiele brandstof op was.

18.
Wij zouden kou lijden en in het donker zitten en de molens kosten nogal wat. De stroom die zij leveren is te duur om windmolens te exploiteren. Voor molens op het land twee keer en voor die op zee drie keer zo duur als stroom uit een kolen- of kerncentrale. Om dat te compenseren krijgende molenaars 19 miljard subsidie. Daarnaast investeren ze zelf ruim 40 miljard, zodat de hele opzet ruim 60 miljard kost. Dat bedrag moet de bevolking extra opbrengen, 19 via belasting en heffingen en de rest direct uit eigen zak via de stroomrekening omdat de molenaars geen filantropen zijn.
Indien die investering in de plaats zou komen van andere centrales, zou je de kosten daarvan van het genoemde bedrag moeten aftrekken. Maar dat is niet het geval. Andere generatoren moeten in stand blijven voor als het niet of onvoldoende waait. De 60 miljard is dus een extra last die de bevolking zonder het echt te beseffen in de schoenen geschoven krijgt. Het is meer dan we aan de Grieken geven, de Betuwelijn, de Deltawerken, de Fyra, de hoge-snelheidslijn en de JSF samen, terwijl over elk daarvan veel meer gesteggel was.

19.
Is dat nodig, of verstandig? Ik denk van niet. Het gemak waarmee het besluit geslikt is, komt denk ik door de fictie, wind is fris, gratis en schoon. Een drogreden van heb ik jou daar. Steenkool, gas, olie en uraan zijn ook schoon en gratis zo lang ze in de grond zitten. Waar het op aan komt is: Hoe schoon is het proces van bron tot stopcontact? En wat kost het? Kolen, olie en gas moet je kopen van regeringen of grondbezitters, die het niet zelf in de bodem gestopt hebben. Indien een regering op het idee zou komen geld te vragen voor de windenergie die er boven het land afgetapt wordt, is ook de wind niet meer gratis. Ik hoop niet, dat ik met deze woorden iemand op een idee breng.

20.
Een probleem van de wind behalve zijn geringe energieflux is de variabiliteit. Door die lage flux moet je veel investeren om er iets uit te halen. Vandaar die twee- of driedubbele stroomprijs.
Hier ziet u twee plaatjes, die de variabiliteit in beeld brengen. Het rode toont de jaarproductie over heel Duitsland van de E.ON windmolens. Die leverden op een dag in 2004 38% van de E.ON stroom, maar op andere dagen minder en zelfs soms niets of vrijwel niets.
Het andere plaatje toont het windvermogen bij Schiphol op een normale winderige dag in de zomer in Nederland tussen 0 en 21 uur. U ziet ook hier zouden huishoudens die van de wind willen leven hun lampen voortdurend zien flikkeren.
Dat kan natuurlijk niet. De netspanning en frequentie moeten constant blijven. En bij gebrek aan adequate en betaalbare opslag kan dat alleen door de conventionele centrales stand by te houden en voortdurend op- en af te regelen.
Ik en met mij andere technici in de wereld vroegen ons af wat daarvan de consequenties zijn voor die 10% brandstofbesparing waarop regering en windlobby tamboereren?

21.
In Nederland is er een groep die zich op die vraag heeft geworpen. Die bestaat uit:
• Dr. Fred Udo, natuurkundige en ex-medewerker van CERN.Ir. Kees de Groot, ex-vicepresident Shell exploratie en research, o.a. oud-directeur van het Shell Laboratorium in Rijswijk.
• Prof. Ad Verkooijen ex wetenschappelijk directeur KEMA en hoogleraar energie conversie TU Delft.
• Ing. Kees van den Berg, ex senior consultant KEMA.
• Dr. Kees le Pair, ex lid Algemene Energie Raad en directeur van FOM en STW.
• Wij werden bijgestaan door enkele technici van de elektriciteits­bedrijven. Die niet met hun naam genoemd mogen worden.

22.
De windindustrie verzekert dat er geen noemenswaardige verliezen zijn. Daarvan gaat onze regering ook uit evenals de andere regeringen die daarover in Brussel een EU-afspraak hebben gemaakt. Het zou betekenen dat de Energieakkoord molens straks 10% van de primaire brandstof sparen. Dat noemt men de nominale besparing van de molens, 100%. Minister Kamp gaf in de Kamer toe, dat het wel 97% kon zijn. Hij wist denkelijk niet dat zijn voorgangster, mw. Van der Hoeven ooit al had toegegeven op grond van een KEMA rapport, dat het 90% was.

Het vervelende is, dat er onvoldoende praktijkgegevens zijn om de bewering te staven of te ontkennen. Je zou daarvan de tijd opgeloste cijfers moeten hebben van het brandstofverbruik en de productie van alle stroomproducenten. Die zijn niet voorhanden, nergens ter wereld trouwens. Minister Kamp heeft zojuist aan de Eerste Kamer geschreven ook niet bereid te zijn er achterheen te gaan. Een investering van 60 miljard is kennelijk niet voldoende om enkele miljoenen – in de orde van een tiende promille dus – aan onderzoek te rechtvaardigen om achter de waarheid te komen. Er zijn wel talloze modelberekeningen gemaakt. Maar die zijn volstrekt onbetrouwbaar. De uitkomsten variëren onderling van 100% besparing bij de windlobby tot nul bij ons.
Intussen is in die situatie toch enige verandering gekomen. Ierland, dat een met het onze vergelijkbaar elektriciteitssysteem heeft, heeft namelijk een aantal praktijkgegevens gepubliceerd, die licht op de zaak werpen.

23.
IRGRID, het Ierse TenneT, heeft tijd opgeloste productiecijfers van al zijn eenheden gepubliceerd. Daarmee heeft de Ierse Sustainable Energy Authority, SEAI de besparing berekend. De SEAI is de uitvoerder van o.a. het windprogramma, dus bepaald geen tegenstander. De Authority noemt in zijn rapport geen besparingscijfer, maar concludeert:
this reduction in individual efficiency is small in the context of the improvement in overall system efficiency due to the displacement of fossil-fuel generators and their associated combustion efficiency losses. Een conclusie die minister Kamp zo juist glorieus aan de Eerste Kamer meldde.

Gelukkig voor ons, verdoezelt de instantie in zijn rapport de cijfers niet, al staan die niet in deze conclusie. Zij vermeldt dat de wind 15,2% van de Ierse elektriciteitsproductie levert. En dat dat leidt tot 12% reductie van het brandstofverbruik. Dat betekent dus een besparing niet van 100% maar van 12/15,2 = 79%. Heel wat minder dan de 97% van Minister Kamp.

Het rapport bevat nog meer gegevens. Zo blijkt dat ze twee kunstgrepen hebben toegepast, die de uitkomst flatteren. De eerste is dat de SEAI de situatie met en zonder wind vergelijkt door fictieve toevoeging van met enkelvoudige gasturbines, zgn. OCGTs, geleverde stroom om het gemis aan windstroom te compenseren. En bovendien verhoogt ze in de toestand zonder wind ook nog eens de productie van al aanwezige OCGTs. Nu zijn die gasturbines uitgerekend de slechtst renderende brandstofverbruikers die er zijn. Ze presteren zelfs slechter dan de oudste kolencentrales en worden normaal alleen ingezet om snelle wisselingen op te vangen, waarna de productie zo snel mogelijk wordt overgenomen door beter renderende generatoren. In de situatie zonder wind is de variabiliteit geringer dan met. Dus voor verhoogde OCGT-inzet was geen enkele reden. In tegendeel, Ierland beschikt over een overcapaciteit aan CCGTs, çombined cycle gasturbines met een twee keer zo hoog rendement. Indien men de weggevallen windstroom daarmee compenseert, wordt de brandstof reductie niet de 12% in het SEAI-rapport, maar 8,5% (!).

Dat is nog niet alles. De SEAI betrekt het windstroomaandeel op het elektriciteitsverbuik en niet op de binnenlandse productie. Ierland is een netto importeur van elektriciteit. Wanneer men die import in mindering brengt, levert de wind 16,2% van de in Ierland gemaakte stroom. En dan wordt de besparing dus niet 79% maar 8,5/16,2 = 52%. Ziet u Minister Kamp al treurig kijken?
Mijn verhaal is nog niet aan zijn droevig eind. De SEAI heeft het brandstofverbruik niet gemeten, maar uitgerekend. Dat deed ze door de stroom die elke generator produceerde op elk moment te delen door het bij dat vermogen behorende statische rendement. Op die manier worden de verliezen tijdens het op- en afregelen niet verdisconteerd. Kijk maar eens naar de brandstofmeter in uw auto, als die daarmee is uitgerust, wanneer u versnelt. Dan schrik je. Erger is het, dat conventionele generatoren vaak stationair moeten blijven draaien zonder stroom te leveren om snel te kunnen inspringen bij variaties. De brandstof die daarbij verbruikt wordt, komt door de SEAI berekening niet in de besomming. Wheatly, een Iers ingenieur heeft de fout die daardoor ontstaat, onthuld. Hij integreerde eenvoudige de door de SEAI gevonden brandstofcijfers over een heel jaar en vergeleek die met de brandstof die volgens de brandstofnota’s van de bedrijven werd verbruikt. Het bleek dat bij de SEAI 7% van de brandstof zoek is.

Tenslotte keek de SEAI alleen naar het verlies dat het bufferen door fossiel gestookte eenheden opleverde. De bouw, plaatsing en bekabeling van de windmolens heeft echter ook energie gekost. Omdat dat extra energie vergde, de investering is namelijk overbodig, de gewone, bestaande eenheden kunnen de productie gemakkelijk aan, moet die geïnvesteerde energie eerst worden terugverdiend, voor er van besparing sprake is. Over de levensduur genomen komt dat neer op weer 7% van hun opbrengst.
Indien men dat allemaal samen neemt, leren de Ierse cijfers die wat de essenties betreft aan de praktijk zijn ontleend, dat de besparing in Ierland minder dan 40% is van wat de berekening van de Ierse en onze regering volgens de EU-afspraak oplevert.

24.
Het Ierse elektriciteitssysteem is vergelijkbaar met dat bij ons. Zij hebben enige waterkracht, die zij als buffer gebruiken. Het voordeel van waterkracht hebben wij niet. Zij maken weliswaar 9,6% van hun stroom m.b.v. turf, een laagcalorische brandstof, maar daar tegenover staat dat hun kolen inzet, die ook niet optimaal is, lager is dan de onze.
Wij mikken met het Energieakkoord op 25% windstroom. De Ierse berekening betreft een systeem met 16,2% stroom uit wind. Uit de IRGRID cijfers is eerder door ons afgeleid dat de buffer verliezen meer dan evenredig groeien met de windinzet.
Daarom moeten wij jammer genoeg berichten dat de Nederlandse besparing na voltooiing van het Energieakkoord minder dan 20% kan zijn van de officiële regeringsverwachting.

25.
Is dat alles? Helaas niet.
Er zijn ook nog verliezen, waarover kwantitatieve geven ontbreken, of die niet op tijd ter beschikking waren. U ziet ze hier voor u:

• De energie-investering i.v.m. de uitbreiding van het hoogspanningsnet + onderzeese kabels naar (Engeland & Noorwegen)
• Energiekosten van onderhoud ( een nachtmerrie off shore !!)
• Eigen stroomverbruik bij geen wind (ijsvrij en elektronica). De Duitsers moesten de molens van een nog niet op het net aangesloten park in allerijl voorzien van dieselgeneratoren!
• Stroom transport verliezen bij productie ver van verbruik.
• Verminderde opbrengst bij veroudering ( – 1,6%/jaar )
• Energiekosten bij sloop.

26.
Mijn conclusie uit dit alles op louter technische gronden is:
De windmolens van het Energieakkoord sparen geen brandstof en verminderen de CO2 uitstoot niet. Ze kosten ons € 60 miljard en dat geld is weggegooid.
Ik wil er nog wel aan toe voegen dat het CPB of de Rekenkamer meldde dat zo lang het EU Emissiehandelsysteem, ETS blijft zoals het is, zelfs bij het ministeriële 100% besparingssprookje geen echte uitstootbesparing overblijft. De verworven emissierechten worden aan Duitsland en Oost Europa verkocht, die er daarna met kool en bruinkool CO2 mee produceren. Aangenomen dat dat juist is, dan veroorzaken de molens dus 100% extra uitstoot!
Sta mij toe nog even iets te zeggen over zonnepanelen. Dingen die ik niet aanschaf, hoewel mijn huis bovenmate goed geschikt is. Ik doe het niet, omdat ik geen ruzie wil met mijn buren. Iedereen kijkt er van op, als ik dat zeg.

27.
Ik wil geen ruzie met hen krijgen, wanneer zij ontdekken, dat zij betalen voor mijn goedkope stroom.
Burgers plaatsen panelen waarmee zonlicht wordt omgezet in elektriciteit. Het gedrag wordt aangemoedigd door subsidie, belasting faciliteiten en de verrekening van aan het net terug geleverde stroom. Het valt onder het begrip ‘decentrale energie opwekking’. Vorig jaar was de elektriciteit opgewekt door al die panelen, die overal opduiken 0,66% van de stroomvraag.
De stimuleringsmaatregelen hevelen geld over van burgers zonder zonnepanelen naar burgers mèt. Het is in het algemeen een geldstroom van arm naar rijk. Het verrekeningsbedrag is niet verwaarloosbaar klein. Terwijl de waarde van de niet vraag-gebonden terug geleverde stroom hooguit ~ 5 €cent is, betalen de zonnepaneel bezitters over de gelijke hoeveelheid stroom die zij wel van het net betrekken, geen net-bijdrage en geen heffing en andere belasting. In feite dus een douceur van ~ 16 €cent per terug geleverd kWu. Dat komt ten laste van andere burgers.
Deze geldstroom van niet bezitters naar bezitters is asociaal. Het is niet de bedoeling van de regelingen, maar wel een gevolg.

Ik verwacht dat de uitrol van de intelligente stroommeters een eind al maken aan de saldering. Dan zullen de paneelbezitters hun eerlijk aandeel in de netkosten en de subsidiëring van ‘duurzaam’ gaan betalen. Maar voor het zover is, zal er tijd verstrijken. Bij een plotselinge verhoging van hun stroomrekening breekt er natuurlijk een oproer van de zonaanbidders uit.

Het Energieakkoord is gesloten om Nederland minder afhankelijk te maken van fossiele brandstof en om de uitstoot van CO2 te verminderen. Het is de vraag in hoeverre de panelen daaraan bijdragen? Om de Nederlands binnenlandse energiebehoefte, ~ 3.200 PJ, met zonecellen te dekken zou tenminste 90% van het landoppervlak ermee bedekt moeten worden. Meestal wordt er geen rekening mee gehouden dat we niet-elektrische energie, als die er niet meer is, nodig zullen hebben voor transport en industriële grondstof. Die kunnen we maken met elektriciteit, maar daarbij treden aanzienlijke conversieverliezen op.
Bij de berekening van het oppervlakte beslag is nog geen rekening gehouden met conversie installaties en distributie. Ook niet met de energie die nodig was om de zonnepanelen te maken, te plaatsen en aan te sluiten.

Het is duidelijk dat zonnepanelen met alle bezwaren die er verder aan kleven – geen zon, geen energie – geen oplossing bieden als vervangers van fossiele brandstof voor de nationale energiebehoefte en al helemaal niet voor het behoud van onze welvaart. In de huidige constellatie en die in de overzienbare toekomst vervangen zij geen fossiel gestookte centrales. Die moeten stand by blijven voor als de zon niet of onvoldoende schijnt.
Aan zonne-energie kleven de zelfde buffer bezwaren als aan wind, waardoor de minieme brandstof besparing die zij ogenschijnlijk leveren tegenvalt en waarschijnlijk geheel verdwijnt.
Kortom als Poetin en Saoedi Arabië het laten afweten, biedt ook de zon geen soelaas.

28.
Ik heb, omdat ik er zelf geen onderzoek aan heb verricht, de biomassa optie, de derde grote poot in het officiële energiebeleid, niet aangeroerd. De KNAW heeft daar dit jaar de vloer mee aangeveegd. Daarom beland ik nu bij de cruciale vraag: Wat moeten we dan doen?

Ik denk dat we wind en zon niet moeten verguizen. We moeten het beschouwen als normale industriële activiteit, waaraan verstandige mensen en bedrijven echt wel iets kunnen verdienen. Er zijn niche toepassingen op afgelegen plekken, waar het elektriciteitsnet geen uitkomst biedt. Er zijn ook plekken zonder veel industrie in passaat zones, waar de wind bewoners een alternatief kan bieden, dat hun levensstandaard wezenlijk verbetert. Maar als optie voor de energievoorziening van een maatschappij als de onze zijn ze een farce.

Wat dan wel? Wel, we hebben nog zeker 200 jaar respijt voor dominante energiebron van kool en koolwaterstoffen uitgeput raakt. Indien we zouden weten, hoe we onze welvaart kunnen behouden met een adequate, eeuwigdurende energievoorziening zullen we naar schatting ongeveer vijftig jaar nodig hebben voor een echt duurzame transitie.
Daarom moeten wij nu inzetten op R&D. Met de hoogste prioriteit voor veilige kweekreactoren voor uraan, thorium en voor kernfusie. Voor alle drie hebben we grondstof voor miljoenen jaren. Met evenveel inzet zullen we ons moeten verdiepen in de techniek van energie conversie en –opslag.

Er is tijd genoeg. Laten we die niet verdoen aan grootschalige inzet van niet bewezen of onvoldoend gevalideerde schijnopties.

One thought on “Lezing dr. C. le Pair over klimaat en energie

  1. Op de oude site waren deze reacties gegeven op dit artikel van Le Pair:

    Comments

    Chris Schoneveld
    February 25, 2016, 16:12
    Misschien dat de reputatie van de LGV gebruikt kan worden om de klimaatonzin die eenzijdig door de media wordt gepropageerd een halt toe te roepen. Salomon Kroonenberg’s boek “de menselijke maat” heeft blijkbaar te weinig impact gehad. Ook Marcel Crok’s boek “De staat van het klimaat” is bijna geruisloos van het toneel verdwenen. De media (en in hun kielzog de politici) lijken oostindisch doof te zijn voor de tegengeluiden van de klimaatrealisten. Ik heb een tijdje als gast-redacteur voor de Dutch Times stukjes geschreven over klimaatverandering (heb hier een paar stukjes bijgevoegd). Mede door mijn politiek-incorrectie stukjes heeft Dutch Times abonnees verloren en is het blad nu ter ziele. Maar dit laat wel zien hoe emotioneel milieu-bezorgde mensen reageren op dit onderwerp; ze kunnen geen tegengeluid velen. Drie bijlagen aangeleverd.
    Bap Quartero
    February 28, 2016, 12:15
    Ik weet er veel van, lees over dit onderwerp veel. Toch telkens weer nieuwe info, wat even gechecked moet worden:
    Punt 15, text, vertelt hoe pinatubo in 1 jaar meer greenhouse gasses produceerde dan de gehele historische mensheid. De USGS spreekt dit hardnekkig tegen althans wat betreft co2. Hun statement is dat P slechts 1/700 produceerde van 1 jaar antropogeen co2. Dat scheelt nogal wat.
    Is het mogelijk een referentie/bron te vinden van punt 15? Ik weet dat het over greenhouse gasses sprak, maar het enige wat ik er nog bij kan verzinnen is waterdamp, en dan wordt het toch een beetje een waardeloos verhaal. De rest can het gas is voornamelijk SO2 en dat is minder een greenhouse gas, want het vormt aerosols en dus afkoeling ( wat pinatubo ook deed).
    Als de usgs het verkeerd heeft (met een reuze factor van een paar duizend) dan wil ik eigenlijk wel weten hoe, wat en waarom.
    Freek van Veen
    February 28, 2016, 12:19
    Zelf heb ik de afgelopen jaren voor verschillende dorpsverenigingen lezingen over klimaatsverandering en windenergie gegeven Zoals je weet zijn vooral de steeds hogere wind turbines in het Noorden weinig populair. Een vroege notitie die ik gebruikte was .” Een uitgesproken mening, Politieke lariekoek” van de Delftse Pieter LUKKES (Kunst en Wetenschap, Jg. 23 /3, 2014), Zijn stelling: “Wie geen subsidieprofiteur is maar wel zijn verstand gebruikt, gelooft nu niet meer in windenergie” en het Kamp credo: “met het verstand op nul zoveel mogelijk turbines bouwen en vooral niet zeuren over democratie.”

    Afijn, dank zij Winsemius’ advies krijgt Friesland een miniem aantal molens minder, maar worden de boeren rijk van de grondverhuur en zitten de burgers nog vaak in de slagschaduwen en hebben geluidsoverlast., maar het mooie Friese landschap is voorlopig toch de dupe.

    Ik neem aan dat ik voor eventuele toekomstige voordrachten gebruik mag maken van het illustratiemateriaal.
    Mocht je Kees de Groot nog eens zien, breng hem dan mijn hartelijke groeten over, van zijn artikel in de Geobrief heb ik ook dankbaar gebruik gemaakt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *